Kluis van San Domenico: de grot van de slangenheilige aan het meer

Oorspronkelijke naam: Eremo di San Domenico

Een klein stenen kerkje met een portiek met een tweeluik-venster, dat uitkijkt over het groene water van het meer, en achter het altaar de ingang van een grot: het is de grot waar volgens de overlevering een benedictijner monnik rond het jaar duizend als kluizenaar leefde. Sindsdien is de plek nooit opgehouden bedevaartsoord te zijn.

ItaliëKluis van San Domenico
grot en slangen
Smaken van Kluis van San Domenico1 / 5

Villalago

Abruzzen

Een stenen dorp, aan de flank van een berg geklemd, met huizen die op bogen rusten en daaronder een groen meer en een grot waar men de slangenheili…

Het beeld en het antependium van 1761

Waarnemen

Achter het altaar de biddende heilige uit het begin van de negentiende eeuw; aan zijn voet een gekleurd stucwerk met bloemen, vogels en twee engelen die een zon met het monogram IHS vasthouden.

Mei

Voor een bezoek aan Kluis van San Domenico

Het meer is groen, de bossen zijn fris en er is weinig drukte: een van de mooiste maanden.

Een klein stenen kerkje met een portiek met een tweeluik-venster, dat uitkijkt over het groene water van het meer, en achter het altaar de ingang van een grot: het is de grot waar volgens de overlevering een benedictijner monnik rond het jaar duizend als kluizenaar leefde. Sindsdien is de plek nooit opgehouden bedevaartsoord te zijn.

De Kluis van San Domenico is de plek die het meer zijn naam geeft en de reden waarom Villalago met de slangen is verbonden. Je bereikt hem te voet, bezoekt hem in korte tijd en onthoudt hem lang: vanwege de ligging, vanwege de schilderingen in het portiek en vanwege de verhalen die de heilige met zich meedraagt.

Waar de Kluis van San Domenico ligt

Hij ligt aan de oever van het Lago di San Domenico, in Villalago, in de Sagittario-vallei, in de provincie L'Aquila. Om er te komen, steekt men de stenen brug over die over het meer loopt: direct daarna leidt een klein portiek naar de kerk. Rondom zijn er rotswanden en bossen die tot aan het water reiken, en een paar kilometer verder stijgt de weg richting Scanno en zijn meer.

Het Lago di San Domenico, gezien vanaf een stenen terras, met de bossen aan de overkant
Het meer vanaf een terras aan de oever
De geel en rood gekleurde bossen boven het turquoise water van het Lago di San Domenico
Het meer in de herfst
Kluis van San Domenico en omgeving op de kaart
Argatone 2148 mAntecima NO Argatone 2103 mMonte Rognone 2089 mMonte Trascinone 1937 mColle Nevera 1858 mRosa Pinnola 1809 mMonte Cona 1685 mMonte della Rovere 1521 mVillalagoFratturaFrattura Vecchia123456
  1. 1 Kluis van San Domenico
  2. 2 Lago di San Domenico
  3. 3 Villalago
  4. 4 Frattura Vecchia
  5. 5 Lago di Scanno
  6. 6 Kluis van Sant'Egidio

De gele route volgt de wegen en verbindt Kluis van San Domenico met de plekken in de buurt; de stippellijn is de korte verbinding van de weg naar de plek.

Gegevens: © OpenStreetMap-bijdragers (ODbL) · Reliëf van AWS Terrain Tiles (SRTM, EU-DEM en andere open bronnen).

De monnik die de eenzaamheid zocht

De heilige over wie we spreken is Dominicus van Sora, een benedictijn, geboren in Foligno rond 951 en gestorven in Sora in 1031. In de Sagittario-vallei worden hem volgens de aanwijzingen drie stichtingen toegeschreven: het inmiddels verdwenen klooster San Pietro del Lago, de kluis van Prato Cardoso en de kerk Santa Maria in Flaterno.

Wanneer hij in de vallei aankwam, plaatsen de aanwijzingen rond het jaar duizend, met data die van tekst tot tekst wisselen. Het verhaal dat hetzelfde blijft is een ander: een monnik kiest de eenzaamheid van een nauwe vallei, leeft lange tijd in een grot, volgens sommigen minstens zes jaar, en laat een plek achter die de mensen blijven bezoeken.

Een portiek, een tweeluik-venster en een grot

Van buiten is het een klein kerkje. Het kleine portiek voor de gevel heeft een tweeluik-venster dat op het meer uitkijkt, en het portaal is versierd met motieven die de teksten terugvoeren op Byzantijnse invloeden: een ervan zegt dat het uit het nabije, verdwenen klooster San Pietro kan stammen.

Binnen, achter het altaar, opent zich de ingang van de natuurlijke grot waarin de heilige volgens de overlevering woonde. Achter het altaar staat ook een beeld van de biddende heilige Dominicus uit het begin van de negentiende eeuw, en aan de voet een antependium van gekleurd stucwerk uit 1761, met bloemen, vogels en twee engelen die een zon met het monogram IHS dragen. Een tekst herinnert ook aan een fresco met de Madonna en het Kind.

De vier wonderen van het portiek

In het portiek zijn vier aan de heilige toegeschreven wonderen geschilderd: het kind dat uit de eik was gevallen, het bonenwonder, het door de wolf teruggegeven kind en de vissen van de hebzuchtige vissers die in slangen werden veranderd. Het is het meest verteld deel van de kluis, want in enkele beelden zitten de verhalen die men nog vandaag doorgeeft.

Over de ouderdom van de schilderingen zijn de teksten het niet eens. Sommigen houden ze voor ouder; anderen zeggen dat die welke men nu ziet het werk zijn van een plaatselijke kunstenaar uit de twintigste eeuw, die eerdere, verloren fresco's zou hebben vervangen. Het motief is in elk geval dat van de overlevering.

De slangenheilige

De heilige Dominicus wordt aangeroepen tegen slangenbeten, hondsdolheid en kiespijn. De overlevering vertelt dat hij een door een slang gebeten meisje genas en een wolf temde. In de negentiende eeuw werd zijn beeld volledig met slangen bedekt in processie gedragen: een rite die in Villalago verloren is gegaan en nog altijd voortleeft in Cocullo, met het feest van de slangenvangers.

Te voet naar de kluis

Vanuit Villalago daalt een pad af naar het meer en de kluis. De teksten beschrijven het als zeer gemakkelijk, ongeveer twee kilometer lang en grotendeels in de schaduw; over het hoogteverschil is er geen overeenstemming, tussen ruim honderd en bijna tweehonderd meter, dus je moet er rekening mee houden dat de afdaling op de terugweg een klim wordt. Bij de afdaling volgt men de borden naar de kluis; je hebt schoenen nodig die geschikt zijn voor een vast pad.

Wie met de auto komt, kan hem langs de SR 479 op de rustplaatsen bij het meer parkeren en vanaf de brug te voet verdergaan. Een reisgids stelt ongeveer anderhalf uur voor om het meer te zien en naar de kluis op te klimmen, met een paar pauzes voor foto's.

De vieringen van de heilige

De verering van de heilige Dominicus wordt vooral in Villalago beleefd. In januari worden de fanoglie aangestoken, grote rituele vuren van takkenbossen en beukenstammen. Op Paasmaandag draagt een processie de relikwieën naar het kloostercomplex, en in augustus trekt een tweede processie door de straten van het dorp.

  1. Januari

    De fanoglie van de heilige Dominicus

    Grote rituele vuren ter ere van de heilige.

    Wat er gebeurt
    De fanoglie van de wijken en de families worden aangestoken en, de dag erna, een grote fanoglia op het hoofdplein, onder het geluid van de klokken en na de zegen van de pastoor. Het zijn kegelvormig opgestapelde stapels van takkenbossen en beukenstammen.
    Te zien
    De stapel die in het donker brandt en de mensen die zich rond het vuur verzamelen: een vroomheid die ook een gelegenheid is om samen te zijn.
  2. Lente

    De processie op Paasmaandag

    De relikwieën van de heilige, naar het kloostercomplex gedragen.

    Wat er gebeurt
    Op Paasmaandag draagt een processie de relikwieën van de heilige Dominicus naar het kloostercomplex.
  3. Augustus

    De processie in augustus

    Een tweede processie ter ere van de heilige, door de straten van het dorp.

    Wat er gebeurt
    In augustus trekt het beeld van de heilige in processie door de straten van Villalago.

Na de kluis

De kluis bezoekt men in korte tijd, en hij laat ruimte voor de rest van de dag: het meer en zijn brug liggen er direct voor, op korte afstand liggen de Sagittario-kloof met haar bronnen, en hoger stijgt de weg naar Scanno en het Lago di Scanno.

Wanneer een bezoek aan de Kluis van San Domenico loont

Het is een plek die je in elk seizoen kunt bezoeken, maar het landschap rondom verandert sterk. De lente brengt vers groen en zacht licht; de herfst ontvlamt de bossen aan de oevers; januari heeft de fanoglie. Hieronder vind je maand na maand wat je kunt verwachten.

Wat er bij de Kluis van San Domenico te zien is: de details

Een klein kerkje, maar met vrij veel dat je van dichtbij kunt bekijken.

  • Een kerk

    Het kleine portiek met het tweeluik-venster

    Ze leidt naar de kerk en biedt een open blik op het meer.

  • Waarnemen

    Het portaal met de Byzantijnse motieven

    Versierd met motieven die de teksten terugvoeren op Byzantijnse invloeden: een ervan zegt dat het uit het verdwenen klooster San Pietro kan stammen.

  • Waarnemen

    Het beeld en het antependium van 1761

    Achter het altaar de biddende heilige uit het begin van de negentiende eeuw; aan zijn voet een gekleurd stucwerk met bloemen, vogels en twee engelen die een zon met het monogram IHS vasthouden.

  • Waarnemen

    De ingang van de grot

    Achter het altaar opent zich de ingang van de natuurlijke grot waarin de heilige volgens de overlevering woonde.

Symbolen en tradities

De verhalen die men rond de heilige en zijn kluis vertelt.

  • Legende

    De slangenheilige

    De heilige Dominicus beschermt tegen slangenbeten, hondsdolheid en kiespijn: in de negentiende eeuw werd zijn beeld met slangen bedekt in processie gedragen, een rite die je vandaag nog in Cocullo ziet.

  • Legende

    Het meisje en de slang

    Men vertelt dat de heilige een door een slang gebeten meisje genas: het is het verhaal waaruit zijn faam als beschermer ontstond.

  • Legende

    De getemde wolf

    De overlevering zegt dat de heilige een wolf temde; onder de in het portiek geschilderde wonderen is dat van het door de wolf teruggegeven kind.

  • Legende

    De vissen die slangen werden

    Onder de vier wonderen in het portiek is dat van de hebzuchtige vissers, wier vissen in slangen veranderen.

Wanneer gaan, maand voor maand

Beste tijd: van mei tot juni en van september tot oktober. De balken laten zien hoe geschikt de maand is: hoe hoger, hoe beter.

  1. Januari

    De grote stilte van de winter en, in januari, de fanoglie die ter ere van de heilige worden aangestoken.

    Feesten en tradities Fanoglie van de heilige Dominicus

  2. Februari

    Nog winter: korte dagen en weinig mensen, geschikt voor een kort bezoek.

  3. Maart

    De dooi laat de sneeuw op de hellingen verdwijnen, en het groen begint weer aan de oevers.

  4. April

    Zacht groen en zacht licht: een goede tijd om te voet vanuit het dorp af te dalen.

    Feesten en tradities Processie op Paasmaandag met de relikwieën

  5. Mei

    Het meer is groen, de bossen zijn fris en er is weinig drukte: een van de mooiste maanden.

  6. Juni

    Lange dagen en lang licht op het water: het pad ligt grotendeels in de schaduw.

  7. Juli

    De hitte doet je de koele uren zoeken; het schaduwrijke pad helpt.

  8. Augustus

    Een maand met grote toeloop richting Scanno: je moet vroeg in de ochtend komen.

    Feesten en tradities Processie van de heilige Dominicus door de straten van het dorp

  9. September

    Minder verkeer op de weg en kleuren die beginnen te veranderen: uitstekend om te fotograferen.

  10. Oktober

    De bossen aan de oevers ontvlammen en verdubbelen de kleuren op het water.

  11. November

    Gevallen bladeren en korte dagen: de plek is rustig en het licht laag.

  12. December

    Kou en korte dagen: een kort bezoek.

Wat te zien in de buurt

Ansichtkaarten uit de omgeving, met de afstand hemelsbreed.

Wat te doen, seizoen voor seizoen

Lente

De kluis in de lente

Fris groen en zacht licht: de afdaling te voet vanuit Villalago is de mooiste manier om aan te komen.

In één dag

  1. Kluis van San DomenicoPad vanuit Villalago, portiek en grot
  2. Lago di San DomenicoDe brug en de oevers van het meer
  3. Sagittario-kloofIn de middag de Sagittario-kloof
Herfst

De kluis in de herfst

De bossen ontvlammen aan de oevers en verdubbelen de kleuren: het seizoen dat het meest door fotografen wordt gezocht.

In één dag

  1. Kluis van San DomenicoKluis en portiek in het ochtendlicht
  2. Lago di San DomenicoRondwandeling om het meer en foto's bij de brug
  3. ScannoDan Scanno en zijn meer
Winter

De kluis in de winter

Stilte en korte dagen, en in januari de fanoglie van de heilige Dominicus.

In één dag

  1. Kluis van San DomenicoEen bezoek aan de kluis en, in januari, de fanoglie
  2. ScannoDan Scanno, voor een diner in de bergen

Andere kluizen en abdijen in de buurt

Veelgestelde vragen over Kluis van San Domenico

Wat is de Kluis van San Domenico?

Het is een klein stenen kerkje aan de oever van het Lago di San Domenico in Villalago, gebouwd naast de grot waarin de heilige volgens de overlevering rond het jaar duizend leefde.

Meer lezen: De monnik die de eenzaamheid zocht

Waar ligt de Kluis van San Domenico?

Aan de oever van het Lago di San Domenico, in Villalago, in de Sagittario-vallei, in de provincie L'Aquila: je bereikt hem achter de stenen brug die over het meer loopt.

Meer lezen: Waar de Kluis van San Domenico ligt

Wie was de heilige Dominicus van Sora?

Een benedictijner monnik, geboren in Foligno rond 951 en gestorven in Sora in 1031, die de overlevering als kluizenaar in een grot in de Sagittario-vallei ziet.

Meer lezen: De monnik die de eenzaamheid zocht

Waarom is de heilige Dominicus met de slangen verbonden?

Omdat de overlevering vertelt dat hij een door een slang gebeten meisje genas en de mensen beschermde tegen giftige slangen: hij wordt aangeroepen tegen beten, hondsdolheid en kiespijn. Tegenwoordig vindt het feest van de slangenvangers in Cocullo plaats.

Meer lezen: De slangenheilige

Wat is er binnen in de kluis?

Een klein kerkje met een beeld van de biddende heilige uit het begin van de negentiende eeuw, een antependium van gekleurd stucwerk uit 1761 en, achter het altaar, de ingang van de natuurlijke grot.

Meer lezen: Een portiek, een tweeluik-venster en een grot

Wat tonen de schilderingen in het portiek?

Vier wonderen van de heilige: het kind dat uit de eik was gevallen, het bonenwonder, het door de wolf teruggegeven kind en de vissen van de hebzuchtige vissers die in slangen werden veranderd.

Meer lezen: De vier wonderen van het portiek

Hoe kom je te voet bij de Kluis van San Domenico?

Vanuit Villalago daalt een zeer gemakkelijk pad van ongeveer twee kilometer, grotendeels in de schaduw, af naar het meer en de kluis; als alternatief parkeer je de auto langs de SR 479 en loop je vanaf de brug verder.

Meer lezen: Te voet naar de kluis

Hoeveel tijd heb je nodig om de kluis te bezoeken?

Een bezoek is kort: een reisgids stelt ongeveer anderhalf uur voor om meer en kluis samen te zien, met een paar pauzes voor foto's.

Meer lezen: Te voet naar de kluis

Wanneer wordt de heilige Dominicus in Villalago gevierd?

In januari met de fanoglie, op Paasmaandag met de processie van de relikwieën en in augustus met de processie door de straten van het dorp.

Meer lezen: De vieringen van de heilige

Wanneer loont een bezoek aan de kluis?

Mei, juni, september en oktober zijn de mooiste maanden; in januari worden de fanoglie aangestoken.

Meer lezen: Wanneer je moet gaan, maand voor maand